15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay

 Giáo dục tại Việt Nam luôn là vấn đề đã và đang được tranh cãi nhiều nhất bởi nhiều cách suy nghĩ cũng như phương pháp giảng dạy còn cổ hủ, xưa cũ, chưa bắt kịp với những phương pháp giáo dục hiện đại ngày nay.
Dùng roi vọt răn dạy, so sánh con với các bạn đồng trang lứa, cấm đoán mà không nói rõ cho con hiểu hành động sai, kiệm lời khen khi trẻ làm điều tốt. Dưới đây là 15 bản liệt kê những sai lầm nuôi dạy trẻ ở gia đình, trong trường học và ngoài xã hội ở nước ta đang được nhiều phụ huynh quan tâm.
 Trẻ con ngày xưa chỉ quanh quẩn trong nhà, không có nhiều cơ hội giao lưu với thế giới bên ngoài. Còn thế hệ trẻ bây giờ thì khác, ngoài gia đình ra, chúng có nhiều mối quan hệ bạn bè cũng như nhiều cơ hội tiếp cận với thông tin từ khắp nơi trên thế giới. Vì thế càng ngày các em càng có xu hướng muốn tự khẳng định cái tôi độc lập của mình. Vì thế dạy con nên người, cha mẹ cần phải học hỏi tích lũy kiến thức về tâm lý từng lứa tuổi, nhất là giai đoạn dậy thì, cha mẹ cần xem trẻ như một người bạn. Mọi phương pháp giáo dục cần dựa trên thái độ tôn trọng và tình yêu thương. Đây là nguyên tắc "vàng" khi dạy con kỹ năng sống


1. Xem trẻ là một "Người lớn thu nhỏ"

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Khi xem con trẻ như một người trưởng thành, cha mẹ thường chỉ tập trung phê bình mà không tận tình hướng dẫn trẻ em biết đâu là đúng sai, đồng thời không không chỉ rõ cho con biết hành vi mới để thay thế.
 Hệ lụy của não trạng này sẽ khiến cha mẹ thất vọng khi thấy trẻ vụng về, mau quên, hay tái phạm lỗi cũ...khiến mọi người khó chung sống hòa thuận với nhau. Hiểu được vấn đề này, cha mẹ cần tấm gương sáng cho con và tận tình chỉ dạy từng chi tiết nhỏ để con tiếp thu và đừng ngại lặp đi lại nhiều lần.


2. Sai lầm nhất của cha mẹ là để cho trẻ ra ngoài khi trời mưa hoặc rét

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Đây là một trong những cách nghĩ không chỉ là ở một số bộ phận các bố mẹ mà nó còn là tư duy sai lầm trong việc nuôi dạy trẻ của cả một hệ thống giáo dục Việt Nam. Các trường học và cha mẹ có một phản ứng gần như tự động là không cho học sinh ra ngoài khi thời tiết không thuận lợi và hủy các chuyến đi học tập dã ngoại của trẻ em vì lo sợ các em sẽ bị ốm hay xảy ra chuyện gì trên đường đi. Điều này không khác gì “nuôi con trong lồng kính”, lúc nào cũng muốn dành cho trẻ điều kiện lý tưởng nhất để tránh nhiều rủi ro nhất có thể. Cũng chính vì vậy mà khả năng thích nghi cũng như khả năng vượt qua khó khăn của con người Việt Nam rất kém.
 Người Nhật Bản, trái lại, coi đây là cơ hội để rèn cho trẻ sự cứng cỏi và khả năng thích nghi. Thậm chí họ còn đưa trẻ đi học khi chúng ốm để chúng quên việc bị ốm đi và nhanh chóng hồi phục. Tất nhiên ốm nặng hay bệnh truyền nhiễm là ngoại lệ.


3. Thương cho roi cho vọt

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Thật vậy, đòn roi làm cho trẻ bị tổn thương về thể xác cũng như tinh thần, làm phá vỡ tình cảm gia đình và mối tương quan giữa cha mẹ, con cái. Hệ quả của nó làm cho trẻ trở nên lỳ lợm, vô cảm, thậm chí có khuynh hướng bạo lực về sau. Một số các em còn lại thì tỏ ra chai lì với hình phạt, sống bất cần nên dễ bị bạn xấu rủ rê, lôi kéo. Mặc dù nhiều phụ huynh tâm sự, họ không muốn dùng hình phạt này song vẫn làm khi bị kích động giận dữ hoặc cảm thấy bất lực.
 Trẻ bị đánh mắng nhiều về lâu dài sẽ dần bị mất đi sự tự tin, độc lập trong suy nghĩ cũng như khả năng sáng tạo. "Sử dụng biện pháp trừng phạt dường như chỉ làm cho trẻ sợ, có thể lúc đó chúng thực hiện công việc cha mẹ giao nhưng trong tâm trí vẫn ngấm ngầm một thái độ chống đối lại.
 Cho nên, thay vì la mắng đánh đập, cha mẹ nên bình tĩnh lắng nghe nỗi niềm, quan điểm nhìn nhận của trẻ. Nếu chúng làm sai thì cần chỉ bảo, giải thích cụ thể cho trẻ hiểu điều gì đang xảy ra, để từ đó trẻ ý thức được việc mình làm là sai trái và cố gắng sửa chữa. Hoặc cũng có thể áp dụng một biện pháp trừng phạt nhẹ nhàng không gây tổn thương mà khiến trẻ nhớ lâu thì hiệu quả hơn một trận "mưa" roi.


4. Học giỏi là tất cả

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Học giỏi là tốt nhưng chỉ biết học hoặc chỉ biết học giỏi thôi thì… cực xấu.
Thật khó cho chúng ta tìm ra được các cô cậu học trò học giỏi mà chơi giỏi chẳng hạn như nghệ thuật và thể thao và năng động về vận động và xã hội, chứ chưa nói tới biết làm… việc nhà.
 Con chỉ cần học giỏi thôi, còn lại tất cả việc nhà là do cha mẹ hoặc người giúp việc làm là suy nghĩ kỳ quặc của cha mẹ Việt chúng ta trong việc nuôi dạy trẻ.
Nếu như vậy chẳng khác nào chúng ta đang đào tạo ra những con gà công nghiệp và những con robot và cả các chiến binh thi cử. Không hơn không kém.


5. Chiều chuộng con thái quá

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Có nhiều gia đình con 15 tuổi rồi nhưng vẫn chưa biết tự gấp chăn mền mỗi khi ngủ dậy, thậm chí việc thay hoặc giặt quần áo cũng một tay mẹ làm. Ngày nào cũng vậy, cha mẹ cặm cụi lau nhà, rửa chén trong khi cô con gái thì vô tư ngồi nghe nhạc, xem phim mặc cho mẹ nài nỉ phụ giúp. Những lúc ấy mới thấy hối hận về cách dạy con của mình.
Để con cái trưởng thành và tập sống có trách nhiệm, biết quan tâm đến người khác hơn, cha mẹ hãy dạy con tính tự lập ngay từ khi bắt đầu lên 3 tuổi. Người lớn có thể hướng dẫn, làm mẫu hoặc cùng với con làm việc chứ không nên làm hộ những việc mà con có thể làm được.


6. Không nên so sánh với một người khác hoặc chê bai trẻ trước mặt mọi người

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Những lời chì chiết như: "dốt như bò, lười biếng, đồ ăn hại, đồ vô dụng, mày không bằng con người ta, sẽ khiến trẻ cảm thấy bị xúc phạm nặng nề. Phụ huynh cần hiểu rằng, trẻ cũng có lòng tự trọng như người lớn và không thích bị người khác bêu xấu, nhất là cha mẹ mình là người thân thiết nhất. Những lời nói chì chiết, so sánh sẽ làm tổn thương lòng tự trọng của trẻ và khiến chúng không còn kính trọng bố mẹ. Đôi khi người lớn chỉ vì đùa giỡn nói những lời này nhưng lại lặp đi lặp lại khiến trẻ hiểu rằng chúng đúng là vô dụng, hư hỏng như thế và trở nên trầm cảm, không muốn vươn lên học hành, làm việc phụ giúp cha mẹ.


7. Phê bình trước toàn trường

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay


 Là sự xâm phạm tới cá nhân và sự xúc phạm tới nhân phẩm của một con người.
Cha mẹ, giáo viên và nhà trường phán xét về một đứa trẻ và dạy cho nó phán xét nhau.
Đây thật sự là một hành động thiếu nhân văn, tạo cho trẻ rất nhiều suy nghĩ tiêu cực, tự ti vào bản thân. Từ đó sinh ra những phản ứng không tốt như ghét học, thu mình lại không muốn giao tiếp với mọi người hay thậm chí là chống đối lại lời của ba mẹ và ghét ba mẹ.
Một sai lầm nuôi dạy trẻ mà ba mẹ cần phải xem xét lại và sửa đổi ngay lập tức.


8. Không chỉ ra lỗi của con mà luôn nói "Cấm"

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Khi phát hiện con xem phim, chơi game, cha mẹ thường mắng chửi rồi cấm không cho con dùng máy vi tính. Song người lớn không hề biết rằng, trẻ hoàn toàn có thể đến tiệm Internet để xem. Thái độ giáo dục này thường gặp ở người Việt Nam, khi mà các bậc bề trên chỉ biết la chửi, đánh đập con, chứ không dùng lời lẽ, phân tích phải trái cho đám trẻ thấu hiểu bởi vẫn xem chúng là "trẻ ranh không biết gì".
Lớp trẻ con bây giờ rất thông minh vì thế cha mẹ nên hướng dẫn, chỉ ra cho chúng hiểu điều tốt, xấu hoặc nên hay không nên làm bằng những trải nghiệm của mình. Ngược lại không nên chỉ ngăn cản, cấm đoán bởi như thế chỉ tạo điều kiện cho con nói dối, luồn lách thêm thôi.


9. Thiếu quan tâm đến đời sống, tình cảm của trẻ

thiếu quan tâm đến đời sống con trẻ
 Vì cơm áo gạo tiền, các bậc làm cha mẹ trong xã hội ngày nay dường như ít quan tâm đến con cái mình, họ thậm chí không biết chúng làm gì, ở đâu, bởi việc này có người giúp việc, tài xế riêng đảm đương. Mọi liên lạc giữa cha mẹ, con cái chỉ qua email và điện thoại mà ít khi nhìn thấy mặt nhau. Song khi có chuyện bất trắc xảy ra, phụ huynh thường khắc khe, xét nét, quy chụp là do lỗi của con trẻ khiến các em dễ rơi vào trạng thái trầm cảm.
Thế hệ, tuổi tác của cha mẹ và con cái có rất nhiều điều khác biệt về văn hóa, tư tưởng, quan niệm sống…Vì thế đòi hỏi cha mẹ phải dành nhiều thời gian quan tâm, chăm sóc hỏi han con hơn để mỗi khi thấy trẻ con thay đổi gì về tâm lý, thể trạng, người lớn sẽ có mặt kịp thời để can thiệp, giúp trẻ vượt qua khó khăn đang gặp phải trước khi mọi sự trở nên quá muộn.


10. Giỏi "Toán" là có tư duy sáng tạo

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Toán học dĩ nhiên là quan trọng và tất cả mọi con người đều phải học và nắm chắc những điều căn bản của nó, nhưng việc cho rằng trẻ con phải học Toán giỏi làm nền móng cho các môn học khác và giúp cho trẻ con trở nên sáng tạo là rất ngây thơ và ngây ngô.
Sáng tạo và tư duy của nó có thể đạt được qua bất kỳ hoạt động nào, từ học thuật cho tới vận động và nghệ thuật. Thậm chí là hoạt động xã hội.
 Toán học là thơ ca của tư duy (lời của Albert Einstein), tức là nó rất đẹp. Học toán chỉ cần thấy nó đẹp là được rồi, bất kể đẹp theo cách nào. Không cần phải giải toán giỏi làm gì.


11. Dạy con nghe lời một cách máy móc

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Chứng kiến nhiều trường hợp sinh viên chán học hoặc tự tử vì không theo nổi trường mà cha mẹ ép buộc, đôi khi vì cái tôi hoặc danh vọng mà bắt con phải làm theo lựa chọn của mình dẫn đến những hệ lụy đáng thương cho tương lai sau này của trẻ.
 Chính vì vậy, trong cách giáo dục và hướng nghiệp của cha mẹ chỉ nên hướng dẫn, gợi mở cho con hiểu những điều được, mất, tốt xấu chứ không nên áp đặt "con phải thế này, con phải thế kia" để rồi sau này các em lớn lên sẽ mất đi khả năng độc lập trong suy nghĩ, chỉ nhắm mắt làm theo lời cha mẹ. Đến khi sự việc không thành các em trở nên thất vọng, chán chường, thậm chí hành động dại dột hủy hoại bản thân. Sau khi góp ý, cha mẹ hãy để trẻ tự do lựa chọn cái gì chúng yêu thích và cam kết chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Dẫu cho quyết định đó có sai lầm thì cũng là bài học giúp đứa con trưởng thành hơn, có câu "Có thất bại mới thành công".


12. Học giỏi là để nở mày nở mặt

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Đó là sự ích kỷ tai hại mà chúng ta tạo ra cho các thế hệ con cái của mình qua bao năm qua. Chúng ta khuyến khích đứa con của mình trở thành một cái cây đơn lẻ vươn lên tìm ánh nắng chỉ cho mình. Suy nghĩ và cách giáo dục của ta khiến con trẻ cảm thấy chỉ cần học giỏi là đủ và không cần quan tâm đến người khác cũng như những lễ nghĩ cư xử trong xã hội.  Nếu cứ tiếp tục lối mòn giáo dục này trẻ thậm chí còn có những suy nghĩ lệch lạc tới mức là giỏi là có quyền và coi thường hay không chơi với những trẻ kém cỏi hơn mình.
Tinh thần và ý thức cộng đồng của chúng ta vì thế mà là con số KHÔNG. Tranh giành nhau đường đi hay khoảng trống trên đường giao thông, hay tranh cướp nhau trong các lễ hội là những biểu hiện sinh động cho điều này.


13. Tiết kiệm lời khen với con trẻ

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Cũng như người lớn, trẻ cần được tôn trọng và sự động viên khi làm tốt một công việc gì đó. Tuy nhiên, đa phần cha mẹ chỉ chăm chăm mắng chửi những lúc trẻ làm sai mà ít khen khi chúng làm điều tốt. Điều này khiến trẻ cảm thấy không được trân trọng và lần sau không muốn làm việc tốt đó nữa.


14. Sai lầm khi "Chụp mũ" con trẻ

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Nhiều em học sinh kể với chuyên gia tâm lý rằng, chỉ cần các em vô tình làm bể một chiếc ly, cái chén là y như rằng cứ lần sau có đồ đạc gì đổ vỡ ngay lập tức cha mẹ sẽ quy tội ngay cho em. Chính thái độ "để bụng" này của cha mẹ sẽ làm cho trẻ sợ sệt, lo lắng, mất tự tin vì cho rằng mình hậu đậu, vô dụng. Hệ quả của nó có thể dẫn đến chứng trầm cảm nơi trẻ.


15. Xem con cái là trang sức của cha mẹ

15 điều cần tránh khi giáo dục trẻ hiện nay
 Làm con ngoan trò giỏi là khái niệm đã trở nên lỗi thời về cả định nghĩa, cách tiếp cận và thực hành mang một sứ mệnh cao cả là làm đẹp mặt cha mẹ.
 Cha mẹ suy nghĩ như vậy và lấy quyền làm cha mẹ của mình yêu cầu các con phải làm điều đó. Một sai lầm nuôi dạy trẻ khiến biết bao đứa con đáng thương bị cha mẹ bắt tham gia vào các cuộc đua làm thiên tài từ bé và trong suốt quá trình học phổ thông của mình.
 Thành tích, giải thưởng mà trẻ đạt được qua các cuộc đua đường trường và đường dài có một vai trò rất lớn là làm cho cha mẹ thấy tự hào và để khoe, như là một thứ trang sức chính hiệu….
 Tuy nhiên, cũng có nhiều phụ huynh cho rằng, đó là những “phác thảo” về các khía cạnh cực đoan và tác giả có cách sử dụng từ ngữ “mạnh”. Trong thực tế, vấn đề nào cũng có hai mặt. Phụ huynh tỉnh táo và điềm tĩnh sẽ biết cách lựa chọn những gì phù hợp nhất với con em mình.